fa نقش پدران در پیشگیری از گرایش فرزندان به مواد اعتیادآور: کاربرد نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده پژوهشی اصيل Original Research <p>مقدمه: شناخت عوامل مؤثر در انجام رفتارهای پیشگیری‌کننده از گرایش فرزندان به مواد اعتیادآور ازجمله نقش والدین از طریق نظریه‌های تغییر رفتار ضروری هست. این مطالعه با هدف تعیین نقش پدران در پیشگیری از گرایش فرزندان به مواد اعتیادآور مبتنی بر نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده انجام گرفت. مواد و روش‌ها: این مطالعه توصیفی- تحلیلی به روش مقطعی انجام شد. جامعه مورد پژوهش نمونه 180 نفری از پدران شهر یزد بودند که به روش نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند. پرسشنامه جمع‌آوری اطلاعات در سه بخش؛ هفت سؤال جمعیت شناختی و زمینه‌ای، چهار گویه نگرش، چهار گویه هنجارهای ذهنی، دو گویه کنترل رفتار درک شده، پنج گویه قصد رفتار و نه سؤال عملکرد بود که به‌صورت خود گزارش دهی تکمیل شدند. داده‌های جمع‌آوری‌شده توسط نرم‌افزار SPSS-18 با استفاده از آزمون‌های توصیفی و تحلیلی نظیر؛ تی تست مستقل، ANOVA، آنالیز رگرسیون خطی و ضریب همبستگی پیرسون در سطح معناداری 0/05 مورد آزمون قرار گرفتند. یافته‌ها: محدوده سن شرکت‌کنندگان 30 الی 59 سال با میانگین 5/34 &plusmn; 40/38 بود. گویه های؛ ضرورت رفتار در بخش نگرش، تأیید همسران در هنجارهای ذهنی، مشکل بودن انجام رفتار در کنترل رفتار درک شده، شروع رفتار از فردا در قصد رفتار و ایجاد ارتباط صمیمانه با فرزندان جهت پیشگیری از ایجاد گرایش به مواد اعتیادآور در بخش رفتار بیشترین امتیاز را کسب کردند. بیشترین امتیاز مربوط به سازه هنجارهای ذهنی بود. نگرش پدران کارمند، صاحب‌خانه و دارای سطح تحصیلات لیسانس و بالاتر، کنترل رفتار درک شده پدران بدون سابقه اعتیاد در خانواده و دوستان، قصد رفتار پدران مطلقه و رفتار پدران با تحصیلات لیسانس و بالاتر و بدون سابقه اعتیاد در خانواده و دوستان در خصوص پیشگیری از ایجاد گرایش به مواد اعتیادآور در فرزندانشان مثبت‌تر بود. هنجاری ذهنی و قصد رفتار 23/5 درصد از واریانس رفتار را پیشگویی کردند. نتیجه‌گیری: مهم‌ترین عامل در انجام رفتار پیشگیرانه، قصد رفتار و هنجارهای ذهنی بود که با تأکید بر آن‌ها در برنامه‌های آموزشی می‌توان در این رابطه مؤثرتر عمل کرد.</p> <p>Background: Recognition of the factors related to doing preventive behaviors against children tendency to addictive drug such as role of parents is necessary. This study was performed aiming to determine the role of fathers in prevention of children tendency toward addictive drugs based on theory of planned behavior. Materials and Methods: This was a descriptive cross sectional study. The research community was Yazd fathers in a sample of 180 that were selected by multistage random sampling method. Data collection tool was a questionnaire in three parts, seven demographic questions, attitude four items, subjective norms four items, perceived behavioral control two items, behavioral intention five items and nine questions of behavior completed in self-report. Data were analyzed by using SPSS-18 such as independent T-test, ANOVA, Pearson correlation coefficient and regression at &alpha; = 0.05. Results: The age range of participants was 30-59 years with the mean of 40.38&plusmn;5.34. Items that achieved highest scores necessity to do behavior in attitude section, confirmed wives in subjective norms section, difficulty of doing behavior in perceived behavioral control section, beginning behavior from tomorrow in behavioral intention section and creating heartily relationship with children in behavior section to prevent children from tendency toward addictive drugs. The highest score was achieved in subjective norms structure. Attitude of fathers who were employees, homeowners and with a bachelor&#39;s degree or higher level of education, perceived behavioral control of fathers with no history of addiction in family or friends, divorced fathers&#39; behavioral intention, and fathers&#39; behavior with a bachelor&#39;s degree or higher level of education and with no history of substance abuse in family or friends were more positive in prevention of their children tendency to addictive drugs. Subjective norms and behavioral intention predicted 23.5% of the variance of the behavior. Conclusion: Subjective norms and behavioral intention, on which emphasis can help educational programs be more effective, were the most important factors in preventive behavior.</p> عقیده, نگرش, رفتار, اعتیاد, نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده, والدین, پیشگیری belief, attitude, behavior, addiction, theory of planned behavior, parents, prevention 249 258 http://jpmed.ir/browse.php?a_code=A-10-170-2&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Mirzaei Alavijeh مهدی میرزایی علویجه mehdimirzaiea@yahoo.com 10031947532846009608 10031947532846009608 No Ph.D Candidate, Health Education and Promotion, Social Determinants of Health Research Center, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran. دانشجوی دکتری، آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران. Saeid Mazloomy سیدسعید مظلومی mehdimirzaiea@yahoo.com 10031947532846009609 10031947532846009609 Yes Professor, Health Education, Department of Health Education & Promotion, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences-Yazd, Yazd, Iran. استاد، آموزش بهداشت، گروه آموزش و ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران Mojtaba Yassini سیدمجتبی یاسینی mehdimirzaiea@yahoo.com 10031947532846009610 10031947532846009610 No Associate Professor, Psychiatry, Department of Psychiatry, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences-Yazd, Yazd, Iran. دانشیار، روانپزشکی، گروه روانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران. Mohsen Askarshahi محسن عسکرشاهی mehdimirzaiea@yahoo.com 10031947532846009611 10031947532846009611 No Assistant professor, Statistics, Department of Epidemiology and Statistics, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences-Yazd, Yazd, Iran. ستادیار، آمار حیاتی، گروه آمار و اپیدمیولوژی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران. Farzad Jalilian فرزاد جلیلیان f_jalilian@yahoo.com 10031947532846009612 10031947532846009612 No PhD Candidate, Health Education & Promotion, Department of Public Health, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran. دانشجوی دکتری، آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، گروه بهداشت عمومی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.