Journal of Police Medicine

fa مقایسه اثربخشی مداخله درمان شناختی با تحریک فرا‌جمجمه‌ای مغز (tDCS) بر کیفیت خواب در افراد دارای اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) Comparison of the Effectiveness of Cognitive Therapy Intervention Versus Transcranial Brain Stimulation (tDCS) on Sleep Quality in Individuals with Obsessive-Compulsive Disorder (OCD) آسیب‌های مرتبط با فعاليت انتظامی Police Related Trauma پژوهشی اصيل Original Research <div style="text-align: justify;">اهداف: با وجود هم‌آیی بالای اختلال وسواس فکری-عملی با مشکلات خواب، هنوز مشخص نیست که آیا بین اثربخشی مداخله روان‌شناختی درمان شناختی و روش عصب‌شناختی تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای (tDCS) تفاوتی وجود داردو این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی مداخله درمان شناختی با تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای(tDCS) بر کیفیت خواب در افراد دارای اختلال وسواس فکری-عملی انجام گرفت. مواد و روش‌ها: روش این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل با پیش‌آزمون و پس‌آزمون بود. جامعه آماری پژوهش کلیه افراد مبتلا به اختلال وسواس فکری و عملی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران در سال ۱۴۰۴ بودند. ۴۵ نفر از مراجعان مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی بر اساس راهنمای تشخیصی DSM5-TR به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و در سه گروه شامل دو گروه آزمایش (هر گروه ۱۵ نفر) و یک گروه کنترل (۱۵ نفر) تخصیص داده شدند. گروه‌های آزمایش در جلسات درمانی tDCS و شناخت‌درمانی بک بر اساس مداخله انتخاب‌شده شرکت کردند، در حالی که اعضای گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکردند. آزمودنی‌های پژوهش، شاخص کیفیت خواب پیتسبورگ (PSQI) را به عنوان پیش‌آزمون و پس‌آزمون تکمیل کردند. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره، تک‌متغیره، آزمون بنفرونی و نرم‌افزار SPSS25 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که درمان شناختی و تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای (tDCS) در مقایسه با گروه کنترل، بر نمره کل کیفیت خواب (001/0=p) و مولفه‌های آن شامل توصیف کلی فرد از خواب (001/0=p)، تاخیر در بخواب رفتن (001/0=p)، اختلالات خواب (001/0=p)، عملکرد صبحگاهی (001/0=p) و میزان مصرف دارو (001/0=p)، در افراد دارای اختلال وسواس فکری-عملی اثربخشی معنی‌داری دارد، اما در طول مفید خواب (001/0=p) رابطه معنی داری مشاهده نشد. همچنین نتایج آزمون تعقیبی بنفرونی نشان داد در مقایسه دو روش درمانی، تفاوت معنی‌داری به نفع تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای (tDCS) در مقایسه با درمان شناختی در نمره کلی کیفیت خواب مشاهده شد (015/0=p).  با این حال، در سایر مولفه‌های خواب تفاوت معناداری بین این دو روش درمانی مشاهده نشد (05/0<p). نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که هر چند تفاوت مشهودی بین اثربخشی درمان شناختی و تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای (tDCS) بر کیفیت خواب در افراد دارای اختلال وسواس فکری-عملی وجود ندارد، ولی هر دو درمان بر بهبود کیفیت خواب موثر هستند و می‌توانند به عنوان مداخلات بالقوه برای بهبود کیفیت خواب مورد توجه قرار گیرند.</div> Aims: Despite the high comorbidity of Obsessive-Compulsive Disorder (OCD) with sleep problems, it remains unclear whether there is a difference between the effectiveness of the psychological intervention of cognitive therapy and the neurophysiological method of transcranial direct current stimulation (tDCS). This study aimed to compare the effectiveness of cognitive therapy intervention with transcranial direct current stimulation (tDCS) on sleep quality in individuals with OCD. Materials and Methods: The method of this study was a quasi-experimental design with two experimental groups and one control group, utilizing a pre-test and post-test. The statistical population included all individuals with OCD referring to counseling centers in Tehran in 2025. Using purposive sampling, 45 individuals with OCD were selected based on the DSM-5-TR diagnostic criteria and assigned to three groups: two experimental groups (n=15 each) and one control group (n=15). The experimental groups participated in tDCS and Beck cognitive therapy sessions based on the allocated intervention, while the control group received no intervention. The participants completed the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) as a pre-test and post-test. The data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA), univariate analysis, and Bonferroni post hoc tests via SPSS-25 software. Findings: The results of the multivariate analysis of covariance showed that cognitive therapy and transcranial direct current stimulation (tDCS), compared to the control group, had a significant effect on the total score of sleep quality (P<0.001) and most of its components, including subjective sleep quality (P<0.001), sleep latency (P=0.010), sleep disturbances (P<0.001), daytime dysfunction (P<0.001), and use of sleep medication (P<0.001) in individuals with OCD. However, no significant difference was observed in the "sleep duration" component (P=0.072). Furthermore, the Bonferroni post hoc test revealed a significant difference in favor of transcranial direct current stimulation (tDCS) compared to cognitive therapy in the total score of sleep quality (P=0.015). However, no significant differences were observed between the two therapeutic methods in other sleep components (P>0.05). Conclusion: Based on the results of the study, it can be concluded that although there is no obvious difference between the effectiveness of cognitive therapy and transcranial direct current stimulation (tDCS) on sleep quality in people with OCD, both treatments are effective in improving sleep quality and can be considered as potential interventions for improving sleep quality. درمان شناختی, تحریک جریان مستقیم فرا‌جمجمه‌ای (tDCS), کیفیت خواب, اختلال وسواس فکری-عملی Cognitive therapy , Transcranial Direct Current Stimulation (tDCS) ,Sleep quality ,Obsessive-compulsive disorder 1 22 http://jpmed.ir/browse.php?a_code=A-10-1505-1&slc_lang=fa&sid=1 Roya Afraei رویا افرایی royaafraee@gmail.com https://orcid.org/0009-0009-4225-8054 Yes Department of Psychology, Faculty of Human Sciences, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، ایران. Seyed Mahmoud Tabatabaei سید محمود طباطبایی https://orcid.org/0000-0003-4379-3103 No Department of Medical Physiology, TaMS.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran. گروه گروه فیزیولوژی پزشکی، واحد علوم پزشکی تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، تبریز، ایران. Ali Naghi Aghdasi علی نقی اقدسی https://orcid.org/0000-0001-8393-0876 No Department of Psychology, Faculty of Human Sciences, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، ایران.